Basje Boer is schrijfster en beeldend kunstenaar. In de hoedanigheid van filmkenner schrijft ze o.a. voor De Groene Amsterdammer en Skrien. Maar het begon ooit bij deFabriek, waar ze al 12 jaar voor het programma schrijft. Voor de rubriek “Tip van Basje” zal Basje maandelijks één film uitlichten die volgens haar bijzondere aandacht verdient. Deze maand is dat Roman Polanski's nieuwste film, de stijlvolle thriller The Ghost Writer.
In het kader van een retrospectief rond actrice Catherine Deneuve draaide Het Filmmuseum in 1999 een keuze uit haar grootste klassiekers. Één daarvan, Roman Polanski’s Repulsion, was ook in Filmtheater deFabriek te zien. Ik als achttienjarige was toen nog niet erg bekend met het werk van Polanski maar toen ik de synopsis van Repulsion las, wist ik direct dat dit de film moest zijn waarover mijn moeder me altijd spookverhalen had verteld: iets met handen die uit de muren kwamen. Mijn moeder liepen de rillingen nog steeds over de rug als ze eraan terugdacht.
Die handen, die waren anno 1999 niet eng meer – daarvoor waren de eenvoudige klei-effecten te ouderwets – maar verder had Repulsion niets aan impact ingeboet. De horror zat ‘m echter niet in het geweld maar in de psychologie. En als jongvolwassene die nog niet helemaal zeker wist wie ze moest worden, spiegelde ik me direct aan de jonge, labiele vrouw die Deneuve in Repulsion speelt: een angstaanjagende ervaring.
Ik verliet de zaal van deFabriek – het pand van vóór de verbouwing, toen er nog maar één zaal was – dan ook trillend op mijn benen, liep als verdoofd in de massa bioscoopbezoekers naar de trap toe waar, op de bovenste tree, bde hak van mijn pump afbrak en ik de trap af lazerde naar beneden. De schrik die bovenop de schok landde, deed me vervolgens een uurlang huilen. Aan de bar.
Sindsdien heb ik een zwak voor Roman Polanski. Niet omdat hij louter goede films maakt – want dat is niet zo. Maar omdat de films die wèl goed zijn, ook ècht goed zijn. Omdat hij een heel eigen signatuur heeft, vooral wat thematiek betreft. Omdat hij Repulsion heeft gemaakt.
Polanski was de laatste tijd natuurlijk vooral om vervelende redenen in het nieuws: een oude aanklacht die wel eens een lange gevangenisstraf op zou kunnen leveren. Maar gelukkig was er ook nog Polanksi-nieuws dat losstond van zijn privéleven: een nieuwe film, The Ghost Writer genaamd.
Polanski neemt zijn tijd om het verhaal van The Ghost Writer te ontvouwen. Actiescènes worden zo goed als weggelaten, geweld of seks krijgen we eigenlijk niet te zien en zelfs een enkele achtervolgingsscène is ontdaan van moderne trucjes zoals een vlotte montage of overdreven geluidseffecten. Polanski concentreert zich liever op de plot, op de dialogen, op de personages. The Ghost Writer heeft helaas niet dat ene, typische Polanski-element; dat zwarte, dat sadistische of perverse, maar de film heeft wel zijn eigen waarde. Het is een goedgemaakte, ouderwets degelijke thriller zoals je die niet vaak meer ziet. Zo’n film waarbij je echt lekker kan wegzakken in het pluche van de bioscoopstoel, klaar om meegesleept te worden in een wereld waarin alles net even te dik is aangezet om realistisch te zijn. Kortom, een thriller zoals Alfred Hitchcock ze bijvoorbeeld maakte. En op het einde, in de allerlaatste scène, komt de Polanski die we kennen, die oude sadist, toch nog even om de hoek kijken.
The Ghost Writer is in juli te zien in Filmtheater deFabriek Regie: Roman Polanski, 2010, Frankrijk / Duitsland / Groot-Brittannië, 128 minuten Met: Ewan McGregor, Olivia Williams, Pierce Brosnan